KKTC’de Bakım Evi Yasası Yok!

Besim: “Yaşlı Bakım Evleri Ayrı Huzurevleri Ayrı” Jenkins: “Bakımevi Yasası Yapılmalı”

KKTC’de Bakım Evi Yasası Yok!

Yaşlı Hakları ve Ruh Sağlığı Derneği Başkanı Prof.Dr. Hatice Jenkins, ülkede halen daha Bakımevi Yasası’nın bulunmadığını belirtti.  Haberal Kıbrıslı Gazetesi’ne konuşan Sağlık Bakanı Filiz Besim de “özel yaşlı bakımevleri tüzüğü ve kamu yaşlı bakımevleri tüzüğü şu an savcılıkta görüş bekleniyor. Bu tüzükler ile yaşlı bakım evi açılacaksa, odalar, tuvaletler, koridor genişliği, kapı genişliği, orada bulunacak sosyal aktivite alanı, fizyoterapist, hasta bakıcı, hemşire sayısı hepsi çağdaş bakım evi standartlarında belirlenecek” dedi.

“Tüzükler Savcılıkta”

Sağlık Bakanı Filiz Besim, “özel yaşlı bakımevleri tüzüğü ve kamu yaşlı bakımevleri tüzüğü şu an savcılıkta görüş bekleniyor. Bu tüzükler ile yaşlı bakım evi açılacaksa, odalar, tuvaletler, koridor genişliği, kapı genişliği, orada bulunacak sosyal aktivite alanı, fizyoterapist, hasta bakıcı, hemşire sayısı hepsi çağdaş bakım evi standartlarında belirlenecek. Örneğin bizim Kalkanlı Yaşlı Bakım evinde tam zamanlı hekim ve hemşirelerimiz var. Şu anda hizmet veren 2 bakımevimiz tüm standartların üzerindedir. Bunu özeller için de netleştirmek zorundayız. Denetime çıktığımız zamanda bu standartları özellere söyleyebilmeliyiz. Bu tüzükle yeni belirleniyor daha önce vardı ancak bu kadar detaylı değildi, ayrıca da özeli kapsamıyordu” diye konuştu.

“Yaşlı Bakım Evleri Ayrı Huzurevleri Ayrı”

Bakan Besim, yaşlı bakımevlerinde kalanlar tıbbi desteğe ihtiyacı olan kişilerdir. Hastalığı vardır doktor görmesi, hemşirenin gözetiminde, hastabakıcı olması gerekir. İlaç alıyor, yatalaktır, tedavi görmesi gerekiyor, düzenli tahlilleri yapılması gerekir. Huzurevinde kalanlar normal herhangi bir personel bakabilir. Bu ikisi farklıdır, yaşlı bakımevini Çalışma Bakanlığı götüremez çünkü doktoru, hemşiresi, hastabakıcısı yok. Orası aslında bir geriatri hastanesidir. Orası aslında yaşlıların tedavi gördüğü bir hastanedir. Ortada bir kavram kargaşası vardır. Kronik Hastalıklar Hastane Yasası çerçevesinde bu hizmetler veriliyor dedi.

“Toplum Hızla Yaşlanıyor”

KKTC toplumu hızla yaşlanıyor fakat buna karşılık devlet 30 senedir hiç bir hükümet döneminde yaşlılar, ruh sağlığı yerinde olmayan vatandaşlar ve engelliler için bir sosyal politika geliştirmemiş ve gerekli bakımevlerini yapmamıştır. Bunun da ötesinde hiç bir maliyeti olmayan ve milletvekillerinin birinci derecede görevi olan yasa yapma görevini bile yerine  getirmediği için KKTC’de Bakımevi Yasası bile yoktur. Şu anda özel sektörde 6 tane ve devletin alında 1 tane bakımevi vardır. Bunların hiç biri yasal değildir.  Ama hepsi de topluma büyük bir hizmet vermektedir. 

Devlet sırası geldiğinde bakımevlerini yasa dışı ilan eder, tehdit eder sırası geldiğinde ise telefona sarılır ve bakımevlerini arayıp devletin bakmakla sorumlu olduğu bazı hasta ve yaşlıları almaları için özel bakımevlerine yalvarır. Bu nasıl bir çelişkidir diye konuştu.

“Bakımevi Yasası Yapılmalı”

Devlet bir an önce Bakımevi Yasasını yaparak bakımevlerini yasal bir çerçeve altına alması gerekir diyen Prof.Dr. Hatice Jenkins, “ayrıca onları geliştirmek için çeşitli programlar düzenlemek zorundadır. Bakımevlerini eleştirmek çok kolaydır, ama kapatamadığınıza göre onlara toplumun ihtiyacı olduğu belli. Özellikle az gelirli ve kimsesiz vatandaşların kalabileceği tek alternatif bakımevleridir. O zaman onları yasa dışı diye horlamak yerine, devlet de devletliğini yaparak bir yasa çıkarır ve onları bu yasa altında denetler. Belirlenen standartlara erişmeleri için yardım eder, yol gösterir, eğitim verir, krediler sağlar. Bütün bakımevlerinin eksikleri vardır ama bakımevlerini geliştirmek için devlet bugüne kadar ne yapmıştır? Hiçbir şey yapmış değildir. En yoksul kesim olan Sosyal Hizmetler Dairesinden maaş alan kişilerin maaşı çok yeni olarak 1400 tl civarına yükseltildi ki bu miktar bir bakımevinde kalmaya bile yetmiyor. Yani özel bakımevleri aslında devleti süspansiyon ediyor.  

” şeklinde konuştu.

“Açılış Şekli Yanlış Oldu”

Kalkanlı bakımevi o bölge halkına hizmet veriyor ama açılış sekli çok yanlış oldu ifadelerini kullanan Prof.Dr.Jenkins, “bakımevleri ile ilgili konular ve sorunlar bütünlüklü olarak ele alınması gerekiyordu. 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı altında ve yasal bir çerçevede açılması gereken  bakımevi sağlık bakanlığı altında ve hem yasal hem de finansal belirsizlikler altında açıldı. Bu hükümet değişince Kalkanlı bakımevinin durumunu bir sonraki Sağlık Bakanı’nın tutumuna ve bağışçılarının bağış yapmasına bağlı olacak.  Devlet kurumları kişilere göre açılamaz, bakanlar gelip geçicidir ama kurumlar bakidir, bu da yasalar ile belirlenir.  Bir şeyler ters gittiği zaman sonunda mağdur olan yine yaşlılar olmaması için bu bakım evi de sağlam bir zemine oturtulması gerekir. Ayrıca devletin hale hazırda 1976’dan beri var olan Lapta Huzurevi’nin binasını 9 senedir neden yapmadığı da tartışılması gerekir. İnternete giriniz istisnasız  her sene olmak kaydı ile bakanlar Lapta Huzurevi’nin binasını bu sene yapacağız diye basına bildiri verdiler ama hiç bir sene yapılmadı Zeki Çeler de iki senedir aynısını söylüyor. Şu anda kulağımıza gelen ise Lapta Huzurevi’ne ait olan denize sıfır arazisi birilerine hotel yapmak için verilmiş. Bunu da duyuyoruz. Doğru mu yalan mı bilmiyoruz, ama söz konusu yaşlılar olunca kimse sesini çıkartmıyor. Basın bu konulara daha duyarlı olup devlet ve hükümetlerden hesap sorması lazımdır” dedi.

Yasal Sorunlar: 

•       Kuzey Kıbrıs’ta yaşlı, yoksul ve bakıma muhtaç kronik hastaların bakımı için devletin sosyal politikalar geliştirmesi gerekmektedir. Fakat her şeyden önce bu yurttaşların kaldıkları bakımevlerini düzenlemek ve denetlemek amacı ile acilen bakımevi yasasını hazırlayıp yürürlüğe sokmaları gerekmektedir. Güney Kıbrıs’ta ve Türkiye’de huzurevleri ve bakımevleri tek bir yasa altında birlikte işlenir, ve bu yasalara göre huzurevleri ve bakımevleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın altında yer alır. 

•       Şimdiki Sağlık Bakanı, yaşlı bakımı sanki Kronik Hastahaneler Yasası’nın altındaymış gibi, Kalkanlı Yaşam Evini açmıştır. Bu durum zaten karmaşık olan sektörü daha da içinden çıkılmaz bir karmaşa içine sokmuştur. Bakımevleri huzurevleri ile birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın altında olması gerekmektedir, Sağlık Bakanlığı’nın değil.

Mali Sorunlar:

•       Devletin sahip olduğu Lapta Huzurevi ve Bültent Ecevit Rehabilitasyon Merkezi’nin bütçesi her yıl biraz daha küçülmekte ve ihtiyaçlara yetmemektedir. Kalkanlı Yaşam Evi’nin ise bütçesi bağışlarla yapılmıştır, dolayısıyla orada bakılan hasta ve yaşlıların gelecekte neyle karşılaşacağı belli değildir. Hükümetin bu alandaki mali sorumluluk ve politikasının netleşmesi şarttır. 

•       Lapta Huzurevi’nin kira bedeli çok yüksektir. Devletin daha ucuz alternatifler arama zamanı gelip geçmiştir. Lapta Huzurevinin yıllık bütçesi aşırı derecede kısılırken, et dahi almak için bütçe verilmezken, özel bir şirkete 5000 sterlin ayda kira verilmesinin kabul edilebilir bir açıklaması olamaz.

•       Sosyal hizmetlerden maaş alan kimsesiz yoksullar devletin bakımevlerinde barınması mümkün değilse ve özel bakımevlerinde barınması söz konusu ise özel bakımevlerinin bu yoksullara ait tüm giderlerinin devlet tarafından karşılanması gerekir. Şu anda devletin kendi maddi sorumluluklarını özel sektöre ödetmesi bu sektörü maddi yönden zayıflatmaktadır. Özel sektördeki bakım evlerinin güçlü bir finansal yapısı olması bu bakım evlerinin daha iyi hizmet vermesi ve kapanma riskinin azalması demektir. Halbuki şu anda devlet kendi finansal bozukluğundan dolayı yaşanan bütçe sıkıntılarını özel sektördeki bakımevlerine ödettirmektedir. Bu da özel sektördeki bakım evlerini daha güçsüz ve riskli bir duruma sokmaktadır.

Ruh Hasalarının Barınma Sorunu:

•       Kronik ruh hastalarının barınma ihtiyaçları şimdiye kadar hep göz ardı edilmiştir. Var olan huzurevi yasasına göre bu hastaların diğer yaşlı ve bakıma muhtaç hastalar ile birlikte yaşaması yasalara aykırıdır. Fakat bu hastaların  yaşayabilecekleri hiçbir yer belirtilmemiştir. Ruh sağlığı bozuk olan bireylerin toplumdan dışlanmasını önlemek amacıyla diğer yaşlılar ile aynı bakımevlerinde, doktor kontrolü altında, kalabilmeleri için gerekli yasal düzenlemeler yapılabilir. Şu anda var olan durum da aslında budur fakat yasada yer almadığı için ruh sağlığı yerinde olmayan kişilerin bakımevlerinde kalması yasa dışı bir durum yaratmaktadır ve düzeltilmesi gerekir. Bunun dışında devlet ruh sağlığı yerinde olmayan kronik hastalar için proje geliştirip bakımevleri de yaptırabilir.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner1

banner19

banner3

banner18